28. mar 2008

Ódýrasti stjórnmálamaður landsins?

Greinar
Steingrímur J. Sigfússon skrifar grein í blaðið sl. fimmtudag og ásakar Samfylkinguna og undirritaðan um að slá met í pólitískum lágkúruskap og ódýrum lausnum með því að halda fram aðild að Evrópusambandinu. Steingrímur byggir niðurstöðuna á þeirri rökfærsluaðferð sem hann hefur beitt af ríkara listfengi en aðrir núlifandi stjórnmálamenn og felst í rangfærslum og oftúlkunum á orðum pólitískra andstæðinga. Steingrímur hefur tamið sér að staðhæfa að andstæðingar hans haldi einhverri skoðun fram og ráðast svo á þá af miklu offorsi fyrir að halda skoðuninni fram. Vandinn er sá að þegar hann fer ekki rétt með staðreyndir – eins og í greininni á fimmtudag – hitta stóryrðin hann sjálfan fyrir.

Aðild er ekki lausn alls ...
Steingrímur staðhæfir að Samfylkingin hafi „eitt og einfalt“ svar – „Lausn alls vanda er innganga í Evrópusambandið og upptaka evru.“ Ekki kannast ég eða aðrir Samfylkingarmenn við að hafa haldið þessu fram. Ég hef hins vegar marg oft bent á það með rökum að aðild að ESB sé brýnasta hagsmunamál íslensks almennings. Sú staðhæfing byggir helst á kostnaði okkar af krónunni og þeim viðvarandi efnahaglega óstöðugleika sem sjálfstæð mynt í svo smáu hagkerfi býður heim. Þessi afstaða leysir okkur auðvitað ekki undan grundvallarspurningum um efnahagsstefnu eða framtíðarsýn, enda hef ég verið óþreytandi að benda á að við þurfum að snúa baki við núverandi hagstjórnarháttum ofþenslu og samdráttar á víxl og búa í haginn fyrir stöðugan jafnan hagvöxt með lágu vaxtastigi.

...en mikilvægt skref í rétta átt
Steingrímur vísar í ummæli mín í Silfri Egils nýlega og ber mig og Ágúst Ólaf Ágústsson fyrir því „að tilkynningin ein um að stefnt sé að aðild muni leysa vandann“. Þetta höfum við aldrei sagt. Steingrímur sat nú með mér í umræddum þætti og ætti því að geta haft rétt eftir. Í þættinum sagði ég að rangt væri að líta á aðild einungis sem langtímamál – hún væri einnig jákvæð til skamms tíma. Yfirlýsing um aðildarumsókn gæti verið hluti af því að skapa efnahagslegan stöðugleika vegna þess að hún gæti veitt fyrirheit um hvert væri verið að stefna. Við erum að kljást við víðtæka vantrú á íslensku efnahagslífi á alþjóðlegum mörkuðum og við þær aðstæður getur yfirlýsing um aðild að ESB hjálpað til við að skapa stöðugleika. Undir þetta tók síðar Ágúst Ólafur og sama hafa gert margir helstu hagfræðingar og bankamenn landsins.

Evrópusambandsaðild er ekki patentlausn á nokkrum hlut. En eitt er víst að aðild gefur fyrirheit um efnahagslegan stöðugleika og skuldbindur viðkomandi ríkisstjórn til að hlíta aga í ríkisfjármálum. Reynsla nýrra aðildarríkja er því sú að aðildarumsókn styðji við efnahagslegan stöðugleika. Þannig var það t.d. í tilviki Svíþjóðar 1992 og í Eystrasaltsríkjunum. Þótt Eystrasaltsríkjin búi enn við ójafnvægi, framleiðsluspennu og verðþrýsting sem kemur í veg fyrir upptöku evru, hefur yfirlýsing um aðild og ásetningur stjórnvalda að uppfylla aðildarskilyrðin fyrir evruupptöku valdið því að gengi gjaldmiðla Eystrasaltsríkjanna gagnvart evrunni hefur verið mjög stöðugt og fjármálalegur stöðugleiki hefur verið tryggður.

Í grein sinni bendir Steingrímur réttilega á að Samfylkingin situr í ríkisstjórn og að ekki er gert ráð fyrir aðildarumsókn í stjórnarsáttmála. Það er bæði satt og rétt. En hann fer með rangt mál þegar hann heldur því fram að Samfylkingunni líðist „í öllum umræðum um efnahagsmál og hagstjórnarvanda að hafa bókstaflega ekkert fram að
færa, engar tillögur til úrbóta nema þessa tálsýn, að innganga í ESB og upptaka evru sé allsherjar lausnarorð.“ Þvert á móti. Í þættinum sem við sátum tveir rakti ég til dæmis að ég teldi að Helguvíkurálver væri mjög óheppilegt við núverandi efnahagsaðstæður og að fyrir þeirri framkvæmd væru engin rök á þessum tíma. Jafnframt talaði ég fyrir því að við settum markmið um verðstöðugleika í öndvegi og ég hef ítrekað rætt um mikilvægi þess að standa að baki Seðlabankanum í yfirstandandi glímu hans.

Ver VG hagsmuni stórkapítals og stóriðju?
Grein Steingríms sýnir fyrst og fremst sorglegt rökþrot Steingríms. VG á í sífellt meiri vanda við að útskýra hvers vegna flokkurinn vill ekki losa íslenskan almenning undan vaxtaokri allt of lítils gjaldmiðils og fákeppnissamfélagi stórkapítalsins. Hvers vegna vill VG standa vörð um óstöðugleika í hagkerfi, þegar atvinnustefna flokksins byggir -rétt eins og atvinnustefna Samfylkingarinnar – á efnahagslegum stöðugleika, lágum vöxtum og lágri verðbólgu? Hvers vegna vill VG verja álverahagkerfið – hágengi krónu sem drepur af sér allar útflutningsgreinar og bindur okkur í einhæfu framleiðsluhagkerfi? Hvers vegna vill VG ekki taka upp gjaldmiðil sem auðveldar okkur að halda uppi efnahagslegum stöðugleika, býr í haginn fyrir hátæknigreinar og smáiðnað í útflutningi, stækkar heimamarkað okkar og vísar veginn burt frá fortíðarhyggju stóriðjunnar? Þessum spurningum þarf VG að svara. Ódýrar og hofmóðugar yfirlýsingar Steingríms breyta þar engu um. 

Birt í Morgunblaðinu, 17. mars 2008.